تضمین به چه معناست؟

عهده دار بودن شخصی در مقابل شخص دیگر، به منظور پرداخت دین مدیون به دائن (طلبکار)، تضمین لقب دارد. این امر می تواند از عقد ضمان یا هر یک از عقود دیگر، به صورت مستقل یا شرط ضمن عقد نشأت بگیرد. تضمینات تودیعی از سوی پیمانکاران در قراردادهای اداری، دارای تشریفات خاصی است. اما در شرایط عمومی پیمان، دو نوع تضمین به صورت شرط ضمن قرارداد، بر عهده پیمانکار گذاشته شده که از اهمیت خاصی برخوردار است. یکی در ماده 34 تحت عنوان تضمین انجام تعهدات و دیگری در ماده 35 تضمین حسن انجام کار نامیده می شود. منظور از اجرای تعهدات، آن است که پیمانکار به تعهداتی که در شرایط عمومی پیمان بر عهده اوست، به طور کامل عمل کند.

منظور از ضمانت چیست؟

ضمانت به معنی بر عهده گرفتن پرداخت وجه مورد ضمانت، در صورت عدم ایفای تعهدات تحت قرارداد، توسط شخص ثالث می باشد.

بدین ترتیب، ضمانت صادر شده از بانک موجب فراهم شدن زمینه اطمینان در مناسبات طرفین معامله و تسهیل و تسریع در ایفای تعهدات و حسن اجرای آن می شود.

بر این اساس، هدف از گرفتن ضمانت نامه، پایبندی طرف معامله به تعهد، تامین یا جلوگیری از تضییع حقوق دو طرف معامله می باشد و استرداد یا ضبط آن، تابع شرایط مقرر در قوانین و مقررات قراردادهاست.

تعریف ضمانت نامه :

ضمانت نامه سندی است که به موجب آن، بانک ضمانت اشخاص حقیقی و حقوقی را در رابطه با انجام تکالیف و تعهدات موضوع قرارداد فی مابین ذینفع (مضمون له) و ضمانتخواه (مضمون عنه)، تا مبلغ مندرج در ضمانت نامه، به عهده می گیرد که در صورت عدم انجام به موقع تعهدات از سوی ضمانت خواه، با اعلام ذینفع قبل از انقضای سررسید ضمانت نامه، بانک مبلغ مذکور را در وجه ذینفع پرداخت نماید.

ضمانت نامه چه ارکانی دارد ؟

1. متقاضی (مضمون عنه) یا ضمانت خواه
2. ذینفع (مضمون له)
3. ضامن (ضمانت کننده)
4. وجه الضمان (مبلغ ضمانت نامه)
5. موضوع ضمانت نامه
6. سررسید (روز پایان ضمانت نامه)

انواع تضامین قراردادی:

1. تضمین شرکت در مناقصه یا مزایده (وجه التزام)
2. تضمین انجام تعهدات
3. تضمین پیش پرداخت
4. تضمین حسن انجام کار
5. ضمانت نامه استرداد کسور وجه الضمان
6. ضمانت نامه گمرکی

1 _ 1 تضمین شرکت در مناقصه یا مزایده

شرکت ها ،سازمان ها و موسسات دولتی، معمولاً برای خرید یا فروش اموال خود از طریق مناقصه و مزایده و برای اجرای پروژهای خود یا تامین خدمات مورد نیاز خود از طریق مناقصه، عمل می نمایند. اشخاص شرکت کننده در مناقصه و یا مزایده بایستی همراه با پیشنهاد خود، ضمانت نامه ای به کار فرما تسلیم نمایند تا در صورت عدم انجام تعهد، به نفع کار فرما ضبط گردد.

2 _2 تضمین انجام تعهدات

مبلغ تضمین انجام تعهدات معادل 5درصد مبلغ اولیه پیمان (مبلغ پیشنهادی پیمانکار) است.

این تضمین پس از تحویل موقت و صدور گواهی تحویل موقت، مسترد می گردد.

3 _3 تضمین پیش پرداخت

برای خدمات مربوط به مطالعه و طراحی و خدمات تحقیقاتی معادل 20درصد مبلغ اولیه حق الزحمه؛

برای خدمات مربوط به دوره ساخت و تحویل معادل 10درصد مبلغ اولیه حق الزحمه؛

این تضمین به تناسب انجام کار یا تحویل کالا بر اساس گواهی کارفرما آزاد می گردد.

4 _4 تضمین حسن انجام کار

بابت تضمین حسن انجام کار معادل 10درصد از هر پرداخت، حق الزحمه کسر و در حساب سپرده نگهداری می شود.

مبلغ نقدی سپرده حسن انجام کار در ازای تضمین، به نفع دستگاه اجرایی به طرف قرارداد دستگاه اجرایی باز گردانده می شود.

چون این نوع تضمین به صورت نقد نزد کارفرما نگاهداری می شود، لذا از نظر مراحل استرداد به دو بخش مساوی تقسیم می شود:

• بلافاصله پس از تصویب، صورت وضعیت قطعی به پیمانکار مسترد می شود.
• پس از تحویل قطعی

هرگاه کارفرما از استرداد به موقع آن خودداری نماید، از نظر حقوقی (مدنی) مسولیت خسارت تاخیر تادیه طبق ماده 522قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب (در امور مدنی)، بر عهده او خواهد بود.

5 _ 5 ضمانت نامه استرداد کسور وجه الضمان

یکی دیگر از انواع ضمانت نامه برای ثبت قرارداد، به این صورت است که کارفرما صورت وضعیت های پیمانکار به میزان 10 درصد هر صورت وضعیت کسر نموده و در حسابی نزد خود نگهداری می نماید که بنا بر تقاضای پیمانکار و در مقابل ضمانت بانکی، مبلغ تضمین حسن اجرای کار را می تواند به پیمانکار مسترد نماید. این ضمانت نامه که توسط بانک و به درخواست پیمانکار و به نفع کارفرما صادر می گردد، به ضمانت نامه استرداد کسور وجه الضمان معروف است. برای اطمینان از صحت اجرای کار، مبالغی را به عنوان تضمین حسن اجرای کار ( وجه الضمان) از مبلغ ناخالص کسر می کنند.

6 _6 ضمانت نامه گمرکی:

صاحبان کالاهای وارداتی، برای ترخیص کالای خود در صورتیکه نتوانند حقوق گمرکی مربوطه را نقداً پرداخت نمایند، بایستی معادل آن را به گمرک، ضمانت نامه بانکی بسپارند. این ضمانت نامه به سررسید معین مثلاً 6 ماه، 9 ماه و یا به صورت اقساطی صادر می شوند. ضمانت نامه های گمرکی در صورتیکه در سررسید مقرر واریز نگردند، مشمول پرداخت خسارت تأخیر تأدیه خواهد بود.